"Odpowiedź nigdy nie jest odpowiedzią. To, co naprawdę interesujące, jest tajemnicą. Jeśli szukasz tajemnicy zamiast odpowiedzi, zawsze będziesz szukał. Nigdy tak naprawdę nie widziałem nikogo, kto znalazłby odpowiedź - myślą, że ją mają, tak więc przestają myśleć. Ale zadaniem jest szukać tajemnicy, ewokować tajemnicę, zasadzić ogród, w którym rosną dziwne rośliny, a tajemnice rozkwitają. Potrzeba tajemnicy jest znacznie większa niż potrzeba odpowiedzi."

- Ken Kesey -

Ken Elton Kesey urodził się w La Junta, w stanie Colorado, 17.09.1935. Jego rodzice, Geneva i Fred Kesey, byli prosperującymi hodowcami krów mlecznych i wyznawali baptyzm. Podczas II Wojny Światowej przeprowadził się wraz z nimi do Springfield, w stanie Oregon i tam właśnie spędził wiele lat na rodzinnej farmie czytając Biblię i słuchając opowieści babci na temat swoich przodków, którzy emigrowali kolejno ze stanów Tennessee i Arkansas do Texasu i Nowego Meksyku, aby w końcu osiąść w Colorado i wreszcie w Oregonie. W czasie swojego dzieciństwa chwytał książki Zane Grey i Edgare’a Rice Burroughsa, komiksy i nowelki science-fiction, które ukształtowały jego młodzieńczy światopogląd. Spędzał także czas na nauce polowania, pływania, futbolu amerykańskiego, boksu i zapasów W czasach szkoły średniej, a później na studiach wyższych, Kesey stał się mistrzem zapasów i ustanowił kilka rekordów stanowych, które pozostają nie pobite do dnia dzisiejszego.

Po ukończeniu szkoły średniej, 20.05.1956 Kesey poślubił Faye Haxby, swoją szkolną miłość i wychował wraz z nią trójkę dzieci – córeczki, Shannon i Sunshine i oraz syna Zane’a – pozostając żonaty przez całe swoje życie. W 1957 Kesey ukończył Uniwersytet Stanowy w Oregonie ze stopniem B.A. w Drama and Communication Studies, a rok później otrzymał za swoje osiągnięcia studenckie, nagrodę Woodrow Wilson National Fellowship, co pozwoliło mu załapać się na program kreatywnego pisarstwa Uniwersytetu Stanforda. Zamieszkał wówczas na Perry Lane, w Palo Alto – skupisku artystycznej bohemy, kojarzonej z bitnikami – gdzie napisał End of Autumn (1957-58), nigdy nie opublikowaną powieść, opowiadającą o środowisku sportowców uniwersyteckich. Natknął się tam również na swoje pierwsze literackie znajomości, wśród których znalazł także długoletnich przyjaciół tj. Larry McMurtry, Ken Babbs, Bob Stone oraz Wendell Berry. Na początku uczestnictwa w programie, Kesey napisał także powieść Zoo (1960), która również nigdy nie znalazła wydawcy.

Za namową swojego przyjaciela i sąsiada, Vica Lovella, Kesey zgłosił się w 1959 jako ochotnik do programu testowania środków enteogennych, który był prowadzony w Veterans Administration Hospital, w Menlo Park i był częścią programu MK-Ultra, finansowanego przez CIA, mającego dać jej narzędzia do prowadzenia nowego rodzaju wojny wywiadowczej – w której uzyskiwałoby się bezpośrednią kontrolę nad ludzkim umysłem. W szpitalu tym, Kesey po raz pierwszy zapoznał się bezpośrednio z całą generacją środków psychedelicznych tj. LSD-25, LSD-6, psylocybina (zawarta w grzybach psylocybowych), meskalina (zawarta w peyotlu), IT-290 (AMT) oraz wiele innych. Uczestnictwo w tej serii testów, jak sam twierdził, stało się dla niego punktem zwrotnym jego życia i pozwoliło mu w pełni zrozumieć ograniczenia oraz niezwykłe możliwości ludzkiego umysłu zarazem. Wyzwalając się za pomocą tych środków, z ograniczeń mieszczańskiej moralności, jak też z resztek judeochrześcijańskiej mentalności, zaszczepionej mu w dzieciństwie, Kesey począł tworzyć w Palo Alto zaczątki tego, co przeszło do historii jako ruch psychedeliczny. W ten sposób stał się on też kolejnym wizjonerem kontrkultury, pomostem dzięki któremu twórczość społeczna i artystyczna bitników znalazła nowy wymiar realizacji.

W 1962 r., wiedziony świeżymi doświadczeniami psychedelicznymi, które przeżywał w szpitalu, w Menlo Park, Kesey opublikował swoją pierwszą wielką powieść, Lot Nad Kukułczym Gniazdem, która przyniosła mu natychmiastową sławę literacką, jak i pierwsze poważne dochody. Powieść ta stała się jednym z podstawowych dla kontrkultury dzieł eksploatując w jednym szeregi wątki ważne zarówno dla krytyki społecznej, anarchizmu, anty psychiatrii i ruchu psychedelicznego. Dzieło to opisuje nieposkromiona walkę o wolność jednostki i jest jednym z najważniejszych głosów w sprawie jej obrony. Dzięki niej, autorem zainteresowali się natychmiast bitnicy tj. Jack Kerouac czy Neal Cassady, oraz psychologowie tj. Richard Alpert czy Timothy Leary, z którymi ten nawiązał z czasem dłuższy kontakt.

Wraz z sukcesem swojej powieści Kesey zapragnął jednak nieco odpocząć od gwaru, który się z nim wiązał i przeniósł się wraz z rodziną do wiejskiej posiadłości w La Honda, mieszczącej się w górach nieopodal San Francisco. W tym miejscu zrodził się jego kolejny wielki pomysł. Mając dostęp do dużych ilości LSD-25 i swojej własnej przestrzeni, Kesey począł organizować najpierw w swoim domu, a później zaś w opuszczonych magazynach San Francisco, ‘kwasowe imprezy’, które przeszły do historii kontrkultury jako Próby Kwasu (opisane dość dokładnie w książce Toma Wolfe’a, Próba Kwasu w Elektrycznej Oranżadzie). Wśród ludzi, tłumnie odwiedzających ‘komunę Keseya’, znaleźli się także członkowie klubu motocyklowego Hell’s Angels, słynący z całkowitego braku poszanowania dla społecznych norm moralnych, a także notorycznego łamania prawa, z którymi Kesey głęboko się zaprzyjaźnił.

W 1964 r. wychodzi kolejna wielka powieść Keseya, Czasami Wielka Chętka, która mimo iż niezbyt dobrze przyjęta przez czytelników ze względu na znacznie większą objętość i pozbawiona rozgłosu poprzedniego dzieła, uzyskała wielką uwagę krytyki i jest z pewnością jego największym dziełem, w którym eksperymentalna narracja, problemy społeczne, przeżycia psychedeliczne oraz nowatorskie obserwacje psychologiczne, tworzą jedyną w swoim rodzaju strukturę, która potwierdza geniusz Keseya jako jednego z najwybitniejszych pisarzy XX wieku. Tuż po jej opublikowaniu, Kesey, przebywający wciąż w La Honda, zostaje zaproszony do Nowego Jorku, aby wziąć udział w jej promocji.

Nie namyślając się długo, Kesey wychodzi ze swoim następnym, niezwykłym pomysłem, odbycia podróży do Nowego Jorku szkolnym autobusem i założenia eksperymentalnej komuny o nazwie Merry Pranksters, której staje się ‘nie-nawigatorem’. Brygada, uzbrojona w LSD, amfetaminę i marihuanę, rusza niebawem w drogę przez Stany Zjednoczone, ręcznie przez siebie pomalowaną maszyną (rocznik 1939) z napisem ‘FURTHER’ (Dalej), droga ta zaś przechodzi do legendy. Za kółkiem tej maszyny siedzi sam Neal Cassady, w środku zaś banda frików z Keseym na czele.

W 1965 r. Kesey zostaje dwukrotnie aresztowany i oskarżony o posiadania marihuany. Za drugim razem nie czekając na wyrok, ucieka w przebraniu do Meksyku, gdzie spędza czas od stycznia, do września 1966 r. Nie mogąc już wytrzymać odosobnienia, wraca następnie do U.S.A, aby przeprowadzić kolejną Próbę Kwasu, po czym ukrywa się przez kolejny rok wiele razy cudem unikając złapania. W końcu z własnej woli oddaje się w ręce policji i otrzymuje wyrok pół roku pozbawieni wolności, który odsiaduje w Stanowym Więzieniu Kalifornijskim. Tuż po wyjściu przeprowadza się z rodziną na stałe do Oregonu, gdzie mieszka i pracuje, aż do swojej śmierci 11.10.2001.

Nieoceniona jest rola Keseya w rozwoju kontrkulturowych eksperymentów drugiej połowy XX wieku, a w szczególności jego pionierskie podejście do zagadnienia multimediów i środków psychedelicznych, używanych do sprzęgania z nimi ludzkiej jaźni. Pozostanie też jego wielką zasługą bezkompromisowa walka o wolność wypowiedzi, myślenia i stylu życia z położeniem szczególnego nacisku na wewnętrzną potrzebę transgresji i wyzwalania ukrytych pokładów ludzkiej motywacji, których stał się tak gorącym orędownikiem. Pozostanie też w historii literatury jako jeden z jej największych mistrzów i wizjonerów, którego odważne podejście do sposobu narracji umożliwiło rozwój wielu nowym technikom pisarskim. Jego idee z czasem tylko potwierdziły swoją wielkość nie odchodząc w niepamięć i znajdując szybko następców wśród takich osobistości, jak Genesis P-Orridge. Jego twórczością odurzyła się także śmietanka twórców filmowych tj. Milos Forman czy Oliver Stone. W latach 90’ jego eksperymentami psychedelicznymi zainspirował się, wyrastający z kultury industrialnej, ruch trance, a myśl została przechwycona przez ruch alterglobalistyczny i wyprowadzona na ulice. Tym samym permanentna rewolucja, prowadzona przez kontrkulturę po raz kolejny udowodniła swoją wyjątkową odporność na upadek.

Conradino Beb

Polecane Stronki

Key-Z Productions

Intrepid Trips

Prankster History Project

Selected Bibliography

Ken Kesey (1935-2001) and the Merry Pranksters